Direksiyonda Titreme
Belirli bir hıza gelince direksiyon simidi elinizde titremeye başlıyor, hızı artırınca ya da azaltınca sakinleşiyorsa dengesizlik büyük ihtimalle ön tekerleklerdedir.
- Ana Sayfa
- Hizmetlerimiz
- Balans Ayarı
Balans Ayarı
Belirli bir hızda başlayan direksiyon titremesinin sebebi çoğu zaman bozulan tekerlek balansıdır. Atölyemizde her tekerleği balans makinesinde tek tek ölçüp dengeliyoruz.
Balans Nedir?
Tekerleğin Ağırlığını Dengelemek
Lastik ve jant birlikte dönen tek bir kütledir ve bu kütlenin ağırlığı çevresi boyunca hiçbir zaman kusursuz dağılmaz. Üretim toleransı, jantın kendi ağırlık farkı, sibop, hatta sırttaki aşınma bile dengeyi birkaç gram kaydırır.
Bu fark düşük hızda hissedilmez. Ancak tekerlek saatte 100 kilometre hızda saniyede yaklaşık on dört-on beş tur atar ve merkezkaç kuvveti hızın karesiyle büyür; çok küçük bir dengesizlik bile ritmik titreşime dönüşür. Balans ayarı, tekerleği makinede döndürerek dengesizliğin kaç gram olduğunu ve jantın hangi noktasında bulunduğunu ölçmek, sonra o noktaya kurşun ya da yapışkan ağırlık ekleyerek dengeyi geri kurmaktır.
Balans, lastik takmanın son adımıdır; lüks değil işin parçasıdır. Balansı yapılmamış yeni lastik ilk kilometrelerden itibaren hem rahatsız eder hem düzensiz aşınır.
Belirtiler
Balansınız Bozulduysa Araç Size Söyler
Balans bozukluğunun tipik özelliği belirli bir hız aralığında ortaya çıkması, o aralığın dışında azalmasıdır. Genellikle 80-120 km/s arasında kendini gösterir.
Koltukta ve Gövdede Titreşim
Direksiyon sakin ama koltuk, taban ve aracın gövdesi titriyorsa kaynak genellikle arka tekerleklerdir. Arka balans sık ihmal edilir, oysa aynı ölçüde önemlidir.
Düzensiz ve Noktasal Aşınma
Zıplayan tekerlek yola her yerinde aynı basınçla basmaz. Sırtta kaşık gibi çukurlar ve noktasal aşınma izleri varsa balans uzun süredir bozuk demektir.
Ne Zaman Yaptırmalı?
Balans Gerektiren Durumlar
- Her yeni lastik takıldığında. Yeni lastiğin jant üzerindeki ağırlık dağılımı farklıdır, mutlaka dengelenir — lastik değişimi balanssız tamamlanmış sayılmaz.
- Lastik tamirinden sonra. Lastik janttan sökülüp tekrar takıldığında ya da içine yama uygulandığında ağırlık dağılımı değişir; lastik tamiri sonrası balans tekrarlanır.
- Mevsimlik lastik değişiminde. Depodan gelen set takılırken balans kontrol edilmeli, lastik janttan sökülüyorsa yeniden yapılmalıdır.
- Kaldırıma veya çukura sert darbe sonrası. Bolu'nun kışında kar altında kalan çukurlar fark edilmeden darbe alınmasına yol açar.
- Jant kenarındaki ağırlık düştüğünde. Koptuğu yerde temiz bir iz kalır; bunu gördüyseniz balans artık bozuktur.
- Titreme başladığında. Erken müdahale lastiğin daha fazla aşınmasını önler.
Sık Karıştırılıyor
Balans ile Rot Ayarı Aynı Şey Değildir
İkisi de tekerlekle ilgilidir ama farklı sorunları çözer; yanlış işlem para ve zaman kaybıdır.
Balans Ayarı
Neyi düzeltir: Tekerlek-lastik grubunun ağırlık dağılımındaki dengesizliği.
Belirtisi: Belirli hızda titreme ve sarsıntı; noktasal aşınma.
Yöntemi: Tekerlek sökülüp makinede ölçülür, hesaplanan noktaya ağırlık eklenir.
Rot / Ön Düzen Ayarı
Neyi düzeltir: Tekerleklerin yola ve birbirine göre açılarını (toe, kamber, kaster).
Belirtisi: Araç bir tarafa çekiyor, direksiyon düz giderken ortada durmuyor, lastik tek yanından tıraşlanıyor.
Yöntemi: Açılar ölçüm cihazıyla üretici değerlerine getirilir.
Kısacası: titriyorsa balans, çekiyorsa balans değil. Araç bir tarafa kayıyorsa sebep rot ayarı olabileceği gibi farklı hava basıncı, sıkışan bir fren kaliperi ya da süspansiyondaki boşluk da olabilir; bu durumda balans sorunu çözmez. Tekerleklerinizi kontrol eder, sorunun balans dışında olduğunu düşünüyorsak açıkça söyleriz.
Teknik Not
Statik ve Dinamik Balans
Statik dengesizlik, ağırlığın tekerleğin çevresi boyunca eşit olmamasıdır; tekerlek dönerken aşağı-yukarı zıplar. Dinamik dengesizlik ise ağırlığın lastiğin genişliği boyunca, yani iç ve dış yanak arasında eşit olmamasıdır; tekerlek dönerken sağa-sola salınır ve bu salınım da direksiyona yansır.
Bu yüzden ağırlık tek noktaya değil, jantın iç ve dış kenarına ayrı ayrı takılır. Balans makinesi her iki dengesizliği tek ölçümde verir; çelik jantta kenara çakılan kurşun, alaşım jantta ise görünümü bozmayan yapışkan ağırlık kullanılır.
Balans Yapılmazsa Ne Olur?
- Lastik ömrü kısalır. Noktasal aşınma, daha diş derinliği varken lastiği kullanılamaz hale getirir.
- Süspansiyon ve rulmanlar yıpranır. Sürekli titreşim teker rulmanını, rotil ve burçları, amortisörleri erken bitirir.
- Yol tutuş düşer. Zıplayan tekerleğin yolla teması kesintili olur; frenleme ve viraj güvenliği azalır.
- Yakıt tüketimi olumsuz etkilenir. Düzensiz temas yuvarlanma direncini bir miktar yükseltir.
- Sürüş yorucu olur. D-100 ve TEM gibi uzun yol geçişlerinde titreşim yorgunluk yaratır.
Nasıl Yapılır?
Atölyede Balans Süreci
Balans, araç üzerinde göz kararıyla değil; tekerlek sökülerek makinede ölçülerek yapılır.
Sökme ve Temizlik
Tekerlek sökülür; jant kenarındaki çamur, taş ve eski ağırlıklar temizlenir, hava basıncı doğru değere getirilir.
Ölçüm
Tekerlek makinenin miline merkezlenir, jant ölçüleri girilir; makine döndürerek dengesizliğin gramını ve açısal konumunu bulur.
Ağırlık Takma
Makinenin gösterdiği noktalara, jant tipine uygun kurşun ya da yapışkan ağırlık iç ve dış kenara yerleştirilir.
Doğrulama
Tekerlek yeniden döndürülür; değer sıfıra inene kadar tekrarlanır. Ardından araca takılır ve bijonlar karşılıklı sırayla sıkılır.
Jant eğriyse balans tutmaz. Darbe almış, kenarı ezilmiş ya da salgılı bir jantta makine her seferinde farklı değer verir ve titreme ağırlık eklenerek geçmez. Böyle durumlarda önce jant düzeltme yapılır, balans ondan sonra alınır.
Sıkça Sorulan Sorular
Balans Hakkında Merak Edilenler
Yeterli değildir. Arka tekerleklerin dengesizliği direksiyona geçmediği için fark edilmesi zordur ama koltukta ve gövdede titreşim olarak hissedilir, lastiği de aynı şekilde aşındırır. Dört tekerleğin birlikte dengelenmesi doğru olandır.
Denge bozulur ve titreme geri gelir. Ağırlığın koptuğu yerde jant kenarında temiz, parlak bir iz kalır. Bu izi gördüyseniz eksik ağırlığı tahminle tamamlamak yerine tekerleğin yeniden ölçülmesi gerekir.
Balans eksik yapılmış olabilir, jant salgılı olabilir ya da tekerlek göbeğe tam merkezlenmemiş olabilir. Tekerlekleri tek tek ölçmek hangisinin sorumlu olduğunu gösterir.
Balans makinesi sabit bir atölye ekipmanıdır, servis aracıyla taşınmaz. Yolda lastik değişimi ve lastik tamiri yaparız; balans için atölyeye gelmeniz gerekir. 0531 707 55 39 numarasından arayıp uygun saati konuşabiliriz.
Direksiyonunuz Titriyor mu?
Tekerleklerinizi balans makinesinde ölçelim, sebebini birlikte görelim. Bolu Merkez'deki atölyemiz 7/24 açıktır.